Polska polityka w okresie międzywojennym

Okres dwudziestolecia międzywojennego, który panował w Polsce to czas funkcjonowania dwóch ustaw zasadniczych – Małej Konstytucji z 1919 roku oraz noweli sierpniowej z 1926 roku.

Mała Konstytucja została uchwalona przez Sejm Ustawodawczy 20 lutego 1919 roku. Regulowała ona wzajemne relacje pomiędzy władzą ustawodawczą i wykonawczą. Władza suwerenna w państwie znajdowała się w rękach Sejmu Ustawodawczego. Posiadał on wyłączne prawo i możliwość uchwalania ustaw. Odpowiadał również za gospodarkę, kulturę oraz oświatę. Naczelnikiem państwa był Józef Piłsudski. Reprezentował on państwo na arenie międzynarodowej, kierował wojskiem oraz administracją cywilną i powoływał rząd razem z sejmem. Sprawował urząd do czasu aż weszła w życie Konstytucja Marcowa. Została ona uchwalona w dniu 17 marca 1921 roku. Według niej władza ustawodawcza znajdowała się w rękach Sejmu oraz Senatu.

Rok 1935 to czas uchwalenia Konstytucji Kwietniowej. Składała się z 81 artykułów z których 10 pierwszych określano mianem „dekalog”. Władzę w Państwie sprawował prezydent. Był on zwierzchnikiem rządu, sejmu, senatu, wojska, sądów i organów kontroli państwowej. Rola sejmu była ograniczona. System parlamentarny w okresie dwudziestolecia międzywojennego w Polsce pozwalał na działanie wielu partiom.

Jedną z nich był ruch nacjonalistyczny zwany Narodową Demokracją, endecją uzyskał duże poparcie. Nieoficjalnym jej przywódcą był Roman Dmowski. Ważną partią  w tym ruchu był ZLN (Związek Ludowo-Narodowy). Szczególną rolę w nim pełnili Bielecki, Grabski oraz Rybarski. Po roku 1928 rozwinęły się radykalne organizacje nacjonalistyczne.

Zapleczem ruchu socjalistycznego byli robotnicy oraz inteligencja. Jednym z głównych ugrupowań stała się PPS (Polska Partia Socjalistyczna). Działały w nim jeszcze inne partie. Do najważniejszych działaczy socjalistycznych należeli: Barlicki, Daszyński oraz Niedziałkowski.

Ruch ludowy składał się z dwóch partii ludowych , które były na początku podzielone. Należały do niego Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” , którym kierował Wincenty Witos. Druga partia to Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”. Po roku 1926 obydwie partie były w opozycji do rządu. Ułatwiło im to wzajemne porozumienie doprowadzając do ich zjednoczenia w 1931 roku. Do ważnych polityków tego ruchu należeli: Witos, Mikołajczyk i Rataj.

Partie oraz ugrupowania, które reprezentowały konserwatywne poglądy należały do rzadkości, odgrywały jednak ważną rolę na arenie politycznej dwudziestolecia międzywojennego skupiając część inteligencji wraz z ziemiaństwem. Do roku 1926 większość z nich współpracowała z endecją, z kolei w późniejszym czasie z Józefem Piłsudskim.

Chadecja czyli chrześcijańscy demokraci kierowana była przez Wojciecha Korfantego. Najczęściej występowała z endecją.

Partia komunistyczna powstała z połączenia PPS „Lewica” oraz SDKPiL – Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy. Utworzona została w grudniu 1918 roku a zdelegalizowana w styczniu 1919 roku. Do 1925 r. nosiła nazwę Komunistyczna Partia Robotników Polski – KPRP, później zmieniła na Komunistyczną Partię Polski KPP.

Zbyt małe poparcie dla jednej z partii oznaczało, że żadna z nich nie mogła objąć władzy. Pojawił się więc problem przy wyborze prezydenta. Poparcie jakie otrzymał Gabriel Narutowicz pozwoliło wybrać go na prezydenta. Mimo starań prawicy by tak się nie stało przyjął władzę 14 grudnia 1922 roku. Zginął w zamachu 2 dni później z rąk Niewiadomskiego. Kolejnym prezydentem został Stanisław Wojciechowski.

Pwiązane artykuły
Komentarz

Zostaw komentarz

Twoje imię: (jest wymagane)

E-mail: (jest wymagane)

Website: (nie wymagane)

Kod autoryzacyjny z obrazka: (jest wymagane)


Wiadomość: (jest wymagane)

Wyślij komentarz